IN MIJN HOOFD HANGT ALTIJD EEN SOORT MIST

30 september 2018

IN MIJN HOOFD HANGT ALTIJD EEN SOORT MIST

 

‘In mijn hoofd hangt altijd een soort mist’
Boodschappen doen en de helft op je lijstje vergeten. De deur dichttrekken zonder je sleutel mee te nemen. Door de onrust in haar hoofd kreeg Iris Siemons (32) de meest simpele taken niet voor elkaar. Totdat ze op haar 27ste hoorde dat ze ADHD had.
Interview Marieke Ordelmans
Ik ben altijd een ras-chaoot geweest. Zelden kreeg ik het voor elkaar om dingen goed te organiseren. Overzicht houden vond ik moeilijk en ik kreeg alle wanorde niet onder controle. Toen ik op mijn 23ste moeder werd, dacht ik: nu komt het verantwoordelijkheidsgevoel vanzelf. Maar hoe graag ik het ook wilde, ik kreeg het simpelweg niet voor elkaar. Op een gegeven moment stond ik in de winter in de stad met mijn oudste dochter. Ik was haar jas vergeten en ze had het koud. Ik had beloofd pannenkoeken te gaan eten, maar mijn portemonnee lag thuis. De auto stond in de parkeergarage, maar daar kwam ik niet meer uit omdat ik geen geld bij me had. De batterij van mijn telefoon was leeg, dus kon ik ook niet even iemand bellen om het snel op te lossen. Weer zo’n typische samenloop van omstandigheden zoals ik die mijn hele leven al had. Alleen nu was mijn dochter erbij, hongerig en bibberend van de kou. Ik voelde me vreselijk schuldig, maar realiseerde me ook dat er iets aan de hand moest zijn. Een ‘normale’ moeder voorkomt zoiets.”

Dromerig kind
“‘Iesje kan niet stilzitten.’ Ik hoor het mijn oma nog zeggen. Ik zat altijd te frunniken en te wiebelen. De grootste onrust zat echter in mijn hoofd. Ik was een dromerig kind en kwam moeilijk mee op school. De helft van de lesstof kwam niet bij me binnen, waardoor ik al vroeg het idee had niets te kunnen. Rond mijn achtste huilde ik mezelf elke avond in slaap. Als je zomaar achterblijft zonder reden, loop je tegen een hoop onbegrip aan. Mensen werden streng. Als het me wel een keertje lukte om stil te zitten of mijn huiswerk af te krijgen, zeiden mijn ouders of leraren: ‘Zie je wel dat je het kunt, als je maar je best doet.’ Dat deed ik voor mijn gevoel ook, maar die onrust in mijn hoofd fluctueerde gewoon enorm. Nu weet ik dat mensen met ADHD een bepaald stofje in de frontale hersenkwab missen, waardoor hun hersenfrequentie schommelt. Soms heb ik hierdoor hyperfocus, maar ik kan ook volledig de draad kwijt zijn.
Mijn oudste zus is slim en houdt van leren. Ze is het tegenovergestelde van mij. In vergelijking met mij blonk ze thuis natuurlijk nóg meer uit. Zij kreeg veel bevestiging van mijn ouders en dat ging regelmatig ten koste van mij. Ik wilde, zoals ieder kind, mijn ouders ook trots maken, maar het lukte mij niet om iets te presteren. Ik was de dochter die slechte cijfers haalde en na schooltijd met foute types in de stad hing omdat ik te onrustig was om thuis op de bank te zitten. Dat er misschien wel iets met me aan de hand was, leek voor niemand waarschijnlijk. Mijn moeder werkte in het onderwijs en kende al die stuiterende ADHD-jochies goed. Zo was ik niet. En dat klopt ook – maar ADHD is meer dan dat. Zelfs toen ik de diagnose kreeg, zei ze nog dat het onzin was. Totdat ik haar een boek liet lezen over ADHD waarin ik mezelf herkende. Opeens zag ze in: maar dit ben jij! Ze huilde enorm: waarom had ze dit niet eerder gezien?”

Puzzelstukjes op hun plek
“Mijn leven lang heb ik veel harder moeten lopen dan anderen om normale dingen te overzien. Neem iets ‘simpels’ als een huishouden runnen. Ik kreeg het niet voor elkaar om boodschappen te doen zonder het belangrijkste op het lijstje te vergeten, mijn pinpas kwijt te raken of de deur dicht te trekken zonder sleutels.
Mijn oudste dochter was drie jaar toen ze tegen mij zei:
‘Mama, niet weer de sleutels vergeten, hè?’ Dat vond ik verschrikkelijk.
Meekomen met de maatschappij kostte me veel energie. Dat resulteerde in 2013 in een heftige burn-out waarvan ik maandenlang moest revalideren. Na afloop van dit intensieve traject kreeg ik de diagnose ADHD.
‘De helft van de lesstof kwam niet bij me binnen, waardoor ik al vroeg het idee had niets te kunnen’
Er viel meteen een enorme last van mijn schouders. Alle puzzelstukjes vielen op hun plek. Waarom ik mijn HBO niet heb afgemaakt, bijvoorbeeld. Vol enthousiasme was ik aan de rockacademie begonnen. Ik wilde er echt iets van maken, muziek is mijn alles. Maar ik kreeg het niet voor elkaar om elke dag te studeren en op tijd te komen. Nu weet ik dat dit niet aan mij lag. Mijn hersenen werken gewoon anders. In mijn hoofd hangt altijd een soort mist. Het gevoel dat je ervaart als je drie dagen niet geslapen hebt of in de rouw bent. Dat je niet meer weet welke dag het is of wat je van plan was te doen. Hierdoor was ik dag in dag uit bezig met het blussen van brandjes. Omdat ik weer eens ergens te laat kwam, iets vergat of kwijtraakte. De medicatie die ik nu slik, neemt een deel van deze mist weg. Wat ook helpt, is dat ik bijna alles in mijn leven anders ben gaan doen. Zo weet ik nu dat ik gebaat ben bij het maken van lijstjes. Daar was ik jarenlang allergisch voor. Ik ben het type ‘vrije vogel’ en no way dat ik volgens een strak blokkenschema ging leven. Maar het helpt me. Ook gun ik mezelf dat ik vijfhonderd herinneringen in mijn telefoon mag hebben die elke dag afgaan. Voorheen was ik heel streng voor mezelf: als iedereen dat kan onthouden, dan ik ook. Maar als er geen wekkertje afgaat dat ik de kinderen moet halen, vergeet ik de tijd gewoon. Ik ben mijn eigen gebruiksaanwijzing gaan accepteren.”

Heftig rouwproces
“Een makkelijk proces was het echter niet. Ook omdat mijn huwelijk in die tijd in zwaar weer raakte en er daardoor weinig ruimte was voor mijn eigen zoektocht. Deze was zo intens en eenzaam dat we elkaar kwijtraakten. Ik kwam in een soort persoonlijkheidscrisis terecht, mede door verkeerde medicatie. In het begin slikte ik ritalin en veranderde ik in een niet-creatief, zakelijk en gestructureerd persoon die alles recht wilde zetten. Heel bizar en eng. Vooral omdat ik toen pas goed zag wat een puinhoop mijn leven was. Ik heb een lijstje gemaakt van alle to do’s in mijn hoofd waarvan ik nooit het overzicht had om die aan te pakken. Zeventig praktische rotklussen: van de woonkamer schilderen tot een fotolijst recht hangen. Toen deze ruis weg was, kwam er ruimte voor allerlei existentiële vragen. Wie ben ik eigenlijk? Wat voor moeder wil ik zijn? Wat wil ik met mijn leven?
‘Met een diagnose en medicatie ben je er niet. Ik ben de afgelopen jaren door een rouwproces gegaan’
Waar ik in het begin niet bij stilstond, is dat je er met een diagnose en medicatie – inmiddels slik ik Strattera – nog lang niet bent. Ik ben de afgelopen jaren door een rouwproces gegaan. Wat als deze diagnose al op mijn zesde was gesteld? Dan had ik eerder geholpen kunnen worden in het vinden van de juiste weg. Misschien was ik dan nu wel advocaat. Ik heb wel duizend ‘wat als’-filmpjes afgespeeld in mijn hoofd. Boos ben ik ook geweest. Op de jarenlange ontkenning door mijn ouders, maar ook op de maatschappij. Wat als ik op Curaçao was geboren? Dan was mijn ADHD misschien wel nooit een probleem geweest. Daar is de cultuur anders en hoef je niet stipt op tijd te komen. Over zo’n beetje alles ging ik nadenken. Ook over heel onlogische dingen.”

Liefde voor mezelf
“De wetenschap dat het dus toch niet aan mijzelf lag, heeft uiteindelijk wonderen verricht voor mijn zelfbeeld. Net als de levenservaring die ik al heb opgedaan op mijn 32ste. Nu ben ik vooral aan het genieten van wat het me allemaal oplevert. Zo berust ik in het feit dat ik als chaoot ook een bepaalde creativiteit bezit waar anderen jaloers op zijn. Dit najaar breng ik mijn eerste EP uit als songwriter en zangeres, en mán wat ben ik daar trots op! Ook mijn vindingrijkheid prijs ik nu. Omdat alles altijd misloopt, ben ik een meester geworden in roeien met de riemen die ik heb. Ik kan, denk ik, veel makkelijker en ontspannen in chaos leven dan anderen. Toen het printpapier laatst op was, heb ik gewoon een A4-tje uit een notieblok gescheurd. Collega’s van het muzikantencollectief vonden dat geniaal, daar hadden ze zelf nooit aan gedacht. Maar voor mij is dat een normale redenering. En als ik weer eens straal vergeten ben om een housewarmingcadeau te kopen, pluk ik onderweg gewoon een grote bos veldbloemen. Het is prettig en leuk om zo te kunnen denken.
Waar ik nog wel mee worstel, is de liefde. Mijn huwelijk heeft het niet overleefd. Mensen met ADHD zijn over het algemeen niet goed in het onderhouden van langdurige relaties. Mijn scheiding voelt als een duidelijke bevestiging dat ik nooit gelukkig met iemand kan worden. Ik snak naar prikkels en alles wat mij beperkt, benauwt me. Dat ervaarde ik uiteindelijk ook in mijn huwelijk. Ik ben bang dat ik de rest van mijn leven af en toe een vriendje heb, van wie ik zielsveel hou, maar die ik na een tijdje toch weer afstoot vanwege mijn onrust. De tijd zal het leren, voorlopig is er nog geen ruimte voor een ander. Ik ben de ene week druk bezig met de voorbereidingen van mijn EP, de andere week een toegewijde moeder voor mijn twee fantastische dochters. Mijn ouders zijn sinds de diagnose met me meegegroeid en onze band is opener en hechter geworden. Daar geniet ik van, net als van de liefde voor mezelf. Ik erken nu eindelijk dat ik het waard ben om naar mijn eigen behoeften te luisteren. Om te accepteren wat ik nodig heb om zo relaxed mogelijk te leven. Die zelfliefde vormt de basis waar ik de rest van mijn leven mee kan opbouwen. En tegelijkertijd is het de mooiste levensles die ik mijn dochters nu meegeef.”

Ook bij volwassenen
Vroeger werd gedacht dat alleen kinderen ADHD hadden en dat het vanzelf overging. Nu weten we dat ADHD ook bij volwassenen voorkomt. Naar schatting heeft 2,9 procent van alle Nederlanders tussen 18 en 44 jaar ADHD. Meestal zijn het mannen (4,4 procent). Vrouwen hebben het minder vaak (1,5 procent).
Ai, heb ik het ook?
Belangrijke symptomen van ADHD zijn aandachtsproblemen, hyperactiviteit en impulsiviteit. Mogelijke kenmerken hiervan zijn:
1 Aandachtsproblemen
• Je bent snel afgeleid.
• Hebt moeite om dingen af te maken.
• Het overzicht over hoofd- en bijzaken ontbreekt.
• Plannen, organiseren en kiezen gaat je slecht af.
• Je kunt alleen concentratie opbrengen als het onderwerp je enorm interesseert.
• Je bent vergeetachtig en vaak dingen kwijt.
2 Hyperactiviteit
• Je hebt moeite met stilzitten en wilt steeds lopen.
• Je friemelt graag.
• Je hebt een drukke manier van praten.
• Ontspannen lukt niet en fanatiek sporten wel.
3 Impulsiviteit
• Woede-uitbarstingen.
• Impulsaankopen.
• Je zegt wat je denkt, flapt er spontaan dingen uit.
• Je valt anderen in de rede.
• Vreetbuien kunnen voorkomen.
• Net als impulsief relati